Czym jest Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (TSR)?
Podczas spotkania z psychologiem możesz usłyszeć pytanie: „Po czym poznasz, że nasze rozmowy są dla Ciebie pomocne?”. Odpowiedź może dotyczyć czegoś codziennego: spokojniejszej rozmowy z bliską osobą, podjęcia odkładanej decyzji albo łatwiejszego odpoczynku po pracy.
W Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach (TSR) przyglądamy się temu, co chcesz zmienić i co może Ci w tym pomóc. Nie musisz od razu znać odpowiedzi. Wspólnie możemy doprecyzować, na czym najbardziej Ci zależy.
Skąd się wzięło to podejście?
TSR, po angielsku Solution Focused Brief Therapy (SFBT), rozwijała się od końca lat 70. i w latach 80. XX wieku w Brief Family Therapy Center w Milwaukee. Jej głównymi twórcami byli Steve de Shazer i Insoo Kim Berg, pracujący wraz z zespołem współpracowników.
Obserwowali rozmowy z klientami i rozwijali sposoby pracy, które pomagały opisywać pożądaną zmianę oraz dostrzegać pomocne doświadczenia. Historię i założenia tego podejścia przedstawia opracowanie PSTTSR.
Na czym to polega w praktyce?
Rozmawiamy o tym, z czym przychodzisz, jak wpływa to na Twoje życie i czego potrzebujesz. Jest też miejsce na trudne doświadczenia z przeszłości, jeśli są dla Ciebie ważne.
Jedno z pytań może brzmieć: „Kiedy ostatnio było Ci choć trochę łatwiej i co wtedy było inaczej?”. Takich sytuacji szukamy jako wyjątków od trudności. Sprawdzamy, czy się zdarzają i co wtedy pomaga. Jeśli trudno je znaleźć, zaczynamy od tego, czego potrzebujesz teraz.
Przyglądamy się również zasobom, czyli temu, na czym możesz się oprzeć. Może to być sposób, w jaki radzisz sobie w pracy, relacja z kimś bliskim albo doświadczenie wcześniejszej zmiany. Ważne są także warunki, w których żyjesz, i dostępne wsparcie.
Z tej rozmowy może wyniknąć mały krok do wypróbowania między spotkaniami. Ustalamy go wspólnie, z uwzględnieniem Twoich możliwości. Może też okazać się, że na razie potrzebujesz lepiej przyjrzeć się sytuacji.
Pytanie o cud
Jednym ze znanych pytań TSR jest pytanie o cud. W uproszczonej wersji może brzmieć tak:
„Wyobraź sobie, że podczas snu wydarza się cud i trudność, z którą przychodzisz, ustępuje. Po czym rano poznasz, że coś się zmieniło?”
Odpowiedź pomaga opisać, jak miałaby wyglądać Twoja codzienność. Możesz mówić o tym, co robisz inaczej, jak się czujesz albo co zauważają bliskie osoby. Pytanie nie jest obietnicą nagłej zmiany. Nie musi też pojawić się na każdym spotkaniu; sposób rozmowy dopasowujemy do Ciebie.
Dla kogo jest TSR?
W moim gabinecie korzystam z podejścia TSR podczas konsultacji i wsparcia psychologicznego. Pracuję z osobami, które:
mierzą się z trudnymi emocjami i kryzysami życiowymi;
czują, że utknęły i nie wiedzą, jak ruszyć dalej;
doświadczają trudności w relacjach i komunikacji;
zmagają się z niską samooceną i brakiem pewności siebie;
stoją przed zmianą zawodową lub życiową i potrzebują uporządkować myśli.
Potrzeba konsultacji psychiatrycznej lub przyjmowanie leków nie wykluczają same w sobie korzystania ze wsparcia psychologicznego. Dobór wsparcia zależy jednak od sytuacji konkretnej osoby.
Moja oferta obejmuje konsultacje psychologiczne. Jeśli potrzebna będzie diagnostyka, psychoterapia albo opieka psychiatryczna, omówimy kontakt z odpowiednim specjalistą.
Ile może trwać wsparcie w podejściu TSR?
Nie ma jednej liczby spotkań właściwej dla każdego. Czas współpracy zależy od Twojej sytuacji, celów oraz tego, czy konsultacje są pomocne. Niektórym osobom wystarcza kilka rozmów, inne potrzebują dłuższego wsparcia lub innej formy pomocy.
W trakcie spotkań wracamy do tego, co się zmienia i nad czym warto jeszcze pracować. Możesz powiedzieć również o braku poprawy lub wątpliwościach. Nie zobowiązujesz się do określonej liczby wizyt.
Trzy zasady TSR, które w dużej mierze kierują moją pracą.
Jeśli coś działa, rób tego więcej. Przyglądamy się temu, co już Ci pomaga, i sprawdzamy, czy możesz częściej z tego korzystać.
Jeśli coś nie działa, spróbuj czegoś innego. Gdy dotychczasowe próby nie przynoszą oczekiwanego rezultatu, szukamy innych możliwości. Uwzględniamy też ograniczenia, na które nie masz wpływu.
Jeśli coś się nie zepsuło, nie naprawiaj tego. To Ty wskazujesz, co chcesz zmienić. Warto również zauważyć, co w Twoim życiu jest dobre i co chcesz zachować.
Więcej o tych zasadach i założeniach podejścia znajdziesz w opracowaniu Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach.
Czy to jest dla Ciebie?
Pierwsze spotkanie pozwala omówić, z czym przychodzisz, i sprawdzić, czy oferowana przeze mnie forma pomocy odpowiada Twoim potrzebom. Nie musisz przygotowywać gotowego opisu problemu. Możemy zacząć od tego, co obecnie jest dla Ciebie najtrudniejsze.
Przyjmuję osoby dorosłe i młodzież od 15. roku życia, stacjonarnie w Lublinie przy ul. Bartosza Głowackiego 35 oraz online. Jeśli chcesz porozmawiać o swojej sytuacji, możesz umówić pierwszą wizytę.
Mateusz Dudek
psycholog
Jestem absolwentem psychologii na UMCS w Lublinie. Ukończyłem szkolenia I i II stopnia TSR i należę do Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach (PSTTSR).