Pierwsza wizyta nastolatka u psychologa - jak wygląda i co z poufnością?
Termin jest umówiony. Może rodzic zaproponował Ci rozmowę z psychologiem, może sam lub sama o niej pomyślałeś, a może jeszcze nie jesteś przekonany, czy w ogóle chcesz tam iść.
Do tego może pojawić się kilka pytań.
- Co mam powiedzieć?
- Czy psycholog będzie mnie oceniać?
- Czy muszę od razu opowiedzieć o wszystkim?
- Co z tego, co powiem, usłyszą później rodzice?
To normalne, że przed pierwszym spotkaniem nie wiesz dokładnie, czego się spodziewać. Dlatego warto wiedzieć, jak taka rozmowa może wyglądać.
Pracuję indywidualnie z młodzieżą od 15. roku życia i pierwsze spotkanie traktuję przede wszystkim jako okazję do poznania Ciebie oraz tego, czego potrzebujesz.
Nie musisz wiedzieć, od czego zacząć
Pierwsza wizyta nie jest sprawdzianem.
Nie musisz przygotowywać historii swojego życia ani zastanawiać się wcześniej nad tym, co powiedzieć. Nie ma też obowiązku, żeby podczas pierwszych pięciu minut powiedzieć o wszystkim, co jest dla Ciebie trudne.
Możesz zacząć nawet od:
„Nie wiem, co mam powiedzieć”.
To też jest dobry początek rozmowy.
Możemy najpierw porozmawiać o tym, dlaczego pojawił się pomysł spotkania, jak Ty widzisz swoją sytuację i co chciałbyś lub chciałabyś, żeby było choć trochę inaczej.
Czasem odpowiedź pojawia się szybko. Czasem potrzeba trochę czasu, żeby ją znaleźć.
O czym możesz rozmawiać z psychologiem?
Nie ma jednej listy problemów, z którymi powinno się iść do psychologa.
Może chodzić między innymi o:
- stres w szkole
- trudne relacje z rówieśnikami
- napięcie w domu
- trudność w dogadaniu się z rodzicami
- poczucie osamotnienia
- brak pewności siebie
- sytuację, w której od dłuższego czasu czujesz, że coś jest nie tak
Możesz też nie umieć jeszcze dokładnie nazwać tego, co się dzieje.
Nie musisz mieć diagnozy ani wiedzieć, skąd bierze się problem. Podczas spotkania możemy wspólnie przyjrzeć się temu, jak wygląda Twoja sytuacja teraz i czego potrzebujesz.
Czy rodzic będzie podczas spotkania?
To jedno z pytań, które pojawia się bardzo często.
W pracy z nastolatkiem ważne jest dla mnie, żeby to młoda osoba była głównym uczestnikiem spotkania.
Rodzic może być potrzebny na początku ze względów organizacyjnych albo żeby przekazać ważne informacje. Nie oznacza to jednak, że całe spotkanie odbywa się przy nim.
Sposób udziału rodzica ustalamy tak, żeby było jasne, kto uczestniczy w rozmowie i po co.
Jeżeli jesteś nastolatkiem, możesz też powiedzieć wprost, że zależy Ci na rozmowie bez rodzica. Takie rzeczy warto ustalić na początku, zamiast się ich domyślać.
Czy psycholog powie rodzicom, o czym rozmawialiśmy?
To prawdopodobnie najważniejsza kwestia.
Rozmowa z psychologiem opiera się na poufności. Oznacza to, że nie przekazuję rodzicowi szczegółowej relacji ze spotkania ani nie opowiadam mu po wizycie wszystkiego, co powiedziałeś lub powiedziałaś.
Masz prawo wiedzieć, jakie są zasady rozmowy i co może zostać przekazane rodzicowi.
Dlatego kwestie poufności warto wyjaśnić przed rozpoczęciem właściwej rozmowy, a nie dopiero wtedy, gdy pojawi się trudny temat.
Poufność ma jednak swoje granice. Jeżeli podczas spotkania pojawi się sytuacja wskazująca na poważne zagrożenie Twojego bezpieczeństwa, może być konieczne zaangażowanie osoby dorosłej lub innej odpowiedniej pomocy.
Nie powinno to być dla Ciebie niespodzianką. Zasady bezpieczeństwa omawiam na początku.
A jeśli rodzic chce wiedzieć, „co się dzieje”?
To zrozumiałe, że rodzic może się martwić.
Jednocześnie nastolatek potrzebuje przestrzeni, w której może mówić swobodnie bez poczucia, że po spotkaniu każde zdanie zostanie przekazane dalej.
Dlatego rodzic może otrzymać informacje potrzebne do wspierania młodej osoby, ale nie oznacza to automatycznie dostępu do całej treści rozmowy.
Jeżeli potrzebne jest omówienie czegoś wspólnie, staram się, żeby było jasne, dlaczego to robimy i czego taka rozmowa ma dotyczyć.
Nie musisz od razu ufać psychologowi
Zaufanie nie pojawia się dlatego, że ktoś ma na drzwiach napis „psycholog”.
Możesz potrzebować czasu.
Podczas pierwszego spotkania również Ty sprawdzasz, czy sposób rozmowy Ci odpowiada, czy czujesz się wystarczająco swobodnie i czy widzisz sens kolejnego spotkania.
Możesz zadawać pytania.
Możesz powiedzieć, że czegoś nie rozumiesz.
Możesz też powiedzieć, że o jakimś temacie na razie nie chcesz rozmawiać.
Pierwsza wizyta nie oznacza również, że automatycznie umawiasz się na wiele kolejnych spotkań.
A jeśli to rodzic chce spotkania bardziej niż Ty?
Tak też się zdarza.
Rodzic zauważa zmianę, zaczyna się martwić i proponuje psychologa, podczas gdy nastolatek uważa, że nie ma takiej potrzeby.
Wtedy nie ma sensu udawać, że oboje chcecie tego samego.
Możesz powiedzieć podczas spotkania:
„To bardziej pomysł rodziców niż mój”.
To ważna informacja i można od niej zacząć.
Jeżeli rodzic potrzebuje przede wszystkim rozmowy o tym, jak wspierać nastolatka i jak reagować na zmiany w jego zachowaniu, możliwa jest też osobna konsultacja dla rodzica.
Jeśli jako rodzic zastanawiasz się, czy obserwowana zmiana zachowania wymaga już szukania pomocy, więcej piszę o tym w artykule „Moje dziecko się zmieniło. Kiedy warto szukać wsparcia?”.
Co dzieje się po pierwszej wizycie?
Pod koniec spotkania możemy podsumować, co było dla Ciebie ważne i czy jest coś, nad czym warto pracować dalej.
Nie musisz wychodzić z gotowym rozwiązaniem wszystkich problemów.
Czasem pierwszym efektem jest po prostu lepsze zrozumienie tego, co się dzieje. Czasem zauważenie czegoś, co już pomaga. Czasem ustalenie niewielkiego kroku, który chcesz sprawdzić przed kolejnym spotkaniem.
Może się również okazać, że potrzebna jest inna forma pomocy. Jeśli zobaczę, że właściwsza będzie konsultacja psychiatryczna, diagnoza albo psychoterapia, powiem o tym wprost.
Kiedy nie czekać na zwykłą wizytę?
Jeżeli pojawia się bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zwykła konsultacja psychologiczna umawiana na późniejszy termin nie jest odpowiednią formą pomocy.
W nagłej sytuacji należy dzwonić pod 112 lub zgłosić się do miejsca udzielającego pilnej pomocy medycznej.
Dzieci i młodzież mogą również korzystać z telefonu 116 111, a dostępny jest także 800 12 12 12.
Pierwsze spotkanie ma pomóc Ci sprawdzić, czy to ma dla Ciebie sens
Przed pierwszą wizytą:
- nie musisz przychodzić z gotową historią
- nie musisz od pierwszej chwili opowiadać o wszystkim
- nie musisz wiedzieć, jak nazwać to, co się dzieje
- możesz potrzebować czasu, żeby sprawdzić, czy rozmowa Ci odpowiada
Pierwsze spotkanie może być po prostu początkiem rozmowy o tym, co jest dla Ciebie trudne, czego potrzebujesz i po czym poznasz, że sytuacja zaczyna zmieniać się w dobrą stronę.
Konsultacje psychologiczne dla młodzieży od 15. roku życia prowadzę stacjonarnie w Lublinie oraz online.
Mateusz Dudek
psycholog
Członek Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach (PSTTSR)